W protetyce kończyn dolnych jednym z kluczowych elementów planowania leczenia jest określenie, jaki poziom mobilności reprezentuje pacjent po amputacji. Tzw. poziomy K (K0–K4) to międzynarodowa klasyfikacja funkcjonalna, która pomaga dobrać odpowiednią protezę oraz jej komponenty – kolano protetyczne, stopę czy system zawieszenia.
Ocena poziomu mobilności ma bezpośredni wpływ na to, czy zastosowana proteza będzie wyłącznie rozwiązaniem podstawowym, czy też zaawansowanym technologicznie systemem odpowiadającym na większe potrzeby ruchowe. W praktyce dobrze przeprowadzona klasyfikacja pozwala nie tylko poprawić komfort chodzenia, ale również przywrócić pacjentowi możliwie największą samodzielność.
Czym jest poziom K w protetyce?
Poziom K to funkcjonalna skala określająca zdolność do poruszania się osoby po amputacji kończyny dolnej. Uwzględnia ona m.in.:
- zdolność do chodzenia,
- możliwość pokonywania przeszkód,
- tempo i zmienność rytmu chodu,
- czas i odległość pokonywaną w ciągu dnia,
- potrzebę stosowania laski, kul lub chodzika,
- aktywność ruchową i występujące przeciążenia.
Oceny dokonuje zespół terapeutyczny – lekarz ortopeda, specjalista z zakresu protetyki oraz fizjoterapeuta. Analizowany jest zarówno aktualny stan funkcjonalny, jak i potencjał rehabilitacyjny. Klasyfikacja poziomu mobilności ma charakter praktyczny – jej celem jest dobranie komponentów protezy odpowiednich do realnych możliwości i stylu życia pacjenta.
Posiadamy podpisaną umowę z wszystkimi dostawcami części protez w Europie. Współpracujemy z renomowanymi markami m.in. Ottobock i Ossur.
- Dowiedź się ile kosztuje proteza od Relax-Med dopasowana do Ciebie i porównaj ofertę z innymi firmami.
- Sprawdź jakie masz możliwości refundacji i dofinansowania.
- Uzyskaj wsparcie w przygotowaniach do rehabilitacji.
- Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji i przejdź przez formalności z naszą pomocą.
To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.
Poziomy mobilności K0–K4 – charakterystyka
K0 – brak zdolności do samodzielnego chodzenia
Poziom K0 oznacza, że pacjent nie posiada potencjału do bezpiecznego chodzenia z protezą. W tym przypadku proteza kończyn nie będzie spełniała funkcji lokomocyjnej, a ewentualne zaopatrzenie ma charakter pomocniczy lub kosmetyczny.
Zwykle dotyczy to osób z poważnymi współistniejącymi schorzeniami, znacznym ograniczeniem wydolności lub brakiem możliwości udziału w procesie terapeutycznym.
K1 – mobilność ograniczona do pomieszczeń
Na poziomie K1 użytkownik protezy porusza się głównie w pomieszczeniach. Chodzenie odbywa się najczęściej po płaskiej powierzchni w pomieszczeniach, często przy użyciu przyrządów pomocniczych, takich jak laski lub chodzika.
Pacjent może być zdolny do poruszania się po płaskiej powierzchni w pomieszczeniach za pomocą kul, jednak jego aktywność poza domem jest ograniczona. W praktyce oznacza to ograniczony na zewnątrz pomieszczeń zakres mobilności.
Dobierane rozwiązania protetyczne są stabilne i bezpieczne, ale nieprzystosowane do dużej dynamiki protezy ze względu na niewielkie zapotrzebowanie na zmienny rytm chodu.
K2 – mobilność w pomieszczeniach i w terenie
Poziom K2 oznacza większą samodzielność. Pacjent jest w stanie pokonywać niewielkie przeszkody, takie jak krawężnik, próg czy nierówność terenu. Użytkownik protezy porusza się zarówno w pomieszczeniach, jak i w terenie, choć nadal może korzystać z laski jako wsparcia.
Chodzenie jest możliwe na dłuższych dystansach, jednak tempo bywa zmienne. Proteza na tym poziomie powinna zapewniać większy komfort i bezpieczeństwo przy pokonywaniu różnorodnych nawierzchni.
To poziom funkcjonalny, który pozwala pacjentowi na względną niezależność w codziennym życiu.
K3 – wysoka aktywność ruchowa
Pacjent na poziomie K3 wykazuje dużą aktywność ruchową i występujące przeciążenia nie stanowią przeciwwskazania do bardziej dynamicznych komponentów. Użytkownik protezy porusza się po płaskiej powierzchni, ale także sprawnie zmienia tempo chodu i kierunek ruchu.
Możliwe jest pokonywanie schodów, nierówności, krawężników czy pochyłości bez znacznych ograniczeń. Proteza ze względu na dużą aktywność użytkownika musi odpowiadać na większe wymagania co do aktywności i dynamiki protezy.
Na tym poziomie często stosuje się nowoczesne kolana protetyczne o zwiększonej kontroli fazy podporu i wykroku. Celem jest maksymalne przywrócenie naturalnego wzorca chodu.
K4 – bardzo wysoka aktywność i sport
K4 to najwyższy poziom mobilności. Obejmuje osoby o bardzo dużej aktywności ruchowej – często młode, uprawiające sport lub wykonujące wymagającą pracę fizyczną.
Protezy porusza się bez ograniczeń w zróżnicowanym terenie, przy dużych zmianach prędkości i intensywnych przeciążeniach. Dodatkowe wymagania co do aktywności obejmują bieganie, skakanie czy dynamiczne zmiany kierunku.
W tym przypadku komponenty protetyczne muszą być wyjątkowo wytrzymałe i elastyczne, aby sprostać wysokim obciążeniom funkcjonalnym.
Dlaczego właściwa klasyfikacja jest tak ważna?
Prawidłowo określony poziom mobilności wpływa na:
- bezpieczeństwo pacjenta,
- komfort użytkowania protezy,
- efektywność rehabilitacji,
- trwałość komponentów protetycznych,
- realne przywrócenie samodzielności.
Zbyt niski stopień zaawansowania protezy może ograniczać rozwój funkcjonalny, natomiast zbyt wysoki – powodować trudności w kontroli chodu i zwiększać ryzyko upadku. Dlatego współpraca specjalisty z zakresu protetyki, ortopedy oraz fizjoterapeuty ma kluczowe znaczenie.
Mobilność jako element procesu terapeutycznego
Poziomy mobilności nie są wartością stałą. Wraz z postępem rehabilitacji, poprawą siły mięśniowej czy adaptacją do protezy, pacjent może przejść na wyższy poziom funkcjonalny.
Proces terapeutyczny po amputacji kończyny obejmuje nie tylko dopasowanie leja protetycznego i komponentów, ale również naukę prawidłowego obciążania kikuta, trening równowagi oraz reedukację chodu.
Odpowiednio dobrana proteza, uwzględniająca poziom K, pozwala skuteczniej pokonywać ograniczenia w pomieszczeniach i w terenie, zwiększając niezależność oraz jakość życia.
Źródła:
- https://www.ossur.com/pl-pl/protetyka/information/klasy-mobilnosci
- https://www.ottobockcare.us/en-us/blog/amputee-mobility-levels
